Türkiye’de ekonomik ilkeler içinde demir çelik sanayi kurulup kurulmayacağının
incelenmesine, 1925 yılında İktisat Vekaleti tarafından başlanmıştır.
1925, yılında, bir taraftan petrol yataklarının incelenmesi için Lüksemburg’lu
Dr. Lucius, diğer taraftan kömür ve demir cevherini incelemek için de
Avusturya’dan Leopen Maden Mektebi profesörlerinden Dr. Granigg getirilmiştir.
Dr. Granigg, Türkiye’de demir çelik sanayi kurmaya elverişli demir cevherinin
bulunup bulunmadığını, maden kömürlerimizin demir çelik sanayinde
kullanılacak
kok kömürü yapımına elverişli olup olmadığını, demir çelik sanayinin ekonomik
bir şekilde Türkiye’nin neresinde kurulması gerektiğini incelemek üzere
görevlendirilmiştir.
Dr. Granigg’in çalışmaları sırasında Ticaret Vekaletinde bir Genel Müdürlük
kurularak başka uzmanlar da getirilerek madenlerimiz incelettirilmiş, Belçika’da
Maurice ve Almanya’da Koppers firmalarında kömürlerimizin koklaşma testleri,
Lüksemburg’da Medinger’de demir cevherinin analizleri yaptırılmıştır. Ancak,
bu çalışmalara devam edilmemiş ve demir çelik sanayinin kurulutu 1928 yılına
kadar gündeme gelmemiştir.
1928 yılı başlarında Erkan-ı Harbiye’de bir toplantı yapılarak Demir Çelik
Sanayinin durumu yeniden incelenmiş ise de bütçeye ödenek konmadığından
DemirÇelik Sanayinin kurulması işi ikinci kez olarak sonuçlanmamıştır.
Türkiye’de Demir Çelik Sanayinin kurulması çalışmalarına 1932 yılında üçüncü
kez Rus heyetinin incelemeleri ile başlanmıştır. Heyetin verdiği raporda, 1929-
1930 yıllarıgümrük istatistiklerine göre yılda 150.000 ton demire sürüm
bulunabileceği, gelecekteki ihtiyaç da düşünüldüğünde 300.000 ton/yıl üretim
yapacak yüksek fırınlara gereksinim duyulacağı, yüksek fırınların işletilmesi için
kurulacak kokfabrikasından da kimya sanayi bakımından çok önemli yan ürünler
elde edileceği,ağır sanayi merkezi çevresinde kurulacak sülfirik asit ve diğer yan
sanayinin ekonomik olacağı saptanmıştır.
Nihayet, ağır demir sanayinin kuruluş yerinin tespiti ve diğer sorunların incelenmesi
için, Sümerbank ve Erkan-ı Harbiye birlikte incelemelerde bulunarak Birinci Sanayi
Planı’nın bu en önemli kuruluşunun kesin olarak kurulmasına karar vermişler ve
kuruluş yeri için KARABÜK yöresini uygun bulmuşlardır.
Türkiye’de ağır demir sanayinin ( Demir Çelik Sanayinin ) kurulmasına dair kanun
17 Mart 1926 yılında kabul edilerek 29 Mart 1926 tarihli 334 sayılı Resmi Gazetede,
786 No.lu Kanun olarak yayınlanmıştır.
Demir Çelik Sanayinin kurulması için 1925 yılında incelemelere başlanmasından
sonra, bu sanayi için uygun bir yerin seçilmesi sorunu ile de ilgilenilmiş ve zaman
zaman değişik fikirler öne sürülmüştür.
Bu konuda Amerika’lı iktisatçılar ve Rus heyeti incelemeleri ve SÜMERBANK ile
ERKAN-I HARBiYE mümessillerinden bir kurul çalışmaları sonrası Demir Çelik
Sanayi kuruluş yeri için, maden kömürü havzasına yakın olan "KARABÜK"
seçilmiştir.
Karabük’ün seçiliş nedenleri olarak şunlar gösterilmektedir.
a) Maden Kömürü havzalarına yakınlık
b) Demiryolu güzergahı üzerinde oluşu
c) Yörenin işçi yerleşmesine uygun oluşu
d) Jeolojik bakımdan ağır endüstri kurulmasına elverişli oluşu.
Karabük Demir Çelik Sanayiinin kurulmasına elverişli görülmesi nedeniyle;
10 Kasım 1936 tarihinde ingiliz Hükümeti ile imzalanan 2,5 milyon Sterlinlik bir
kredi anlaşması üzerine H.A. Brassert firmasına ihale edilen tesislerin temeli;
3 Nisan 1937’de zamanın Başvekili ismet iNÖNÜ tarafından, Zonguldak Ýlinin
Karabük Köyünde Filyos Irmağının kolları olan Soğanlı ve Araç Çaylarının
birleştiği arada geniş çeltik tarlaları üzerinde atılmış ve böylece Karabük’te çeltik
tarımından çelik sanayiine dönülerek Türkiye’nin ilk ağır sanayi hamlesi başlatılmış
oldu.
1 Mart 1938’de teknolojik montaj çalışmalarına başlanılan entegre demir çelik
tesisleri kurucu ingiliz firması uzmanları ile birlikte, Türk mühendis, teknisyen ve
işçilerinin azami gayretle çalışmaları sayesinde 3 yıl gibi kısa bir sürede yapılarak
6 Haziran 1939’da Kuvvet Santralinin işletmeye alınmasına müteakip diğer tesisler
de peyderpey işletmeye alınmışlardır.
3 Nisan 1937’de temeli atılarak kurulan Demir Çelik Fabrikaları 13.05.1955 t
arihine kadar Sümerbank’a bağlı “Demir Çelik Fabrikaları Müessese Müdürlüğü”
adı altında çalışmıştır.
Demir Çelik Fabrikası işletmesi’nin muhtelif ünitelerinin ilavesi ile genişletilmesi
üzerine Müessese, Sümerbank’tan ayrılarak 13.05.1955 tarih ve 6559 sayılı kanunla
bağımsız bir KiT durumuna gelmiş ve “Türkiye Demir ve Çelik işletmeleri Genel
Müdürlüğü” adını almıştır.
21.06.1955 tarihinde Etibank’ın bir müessesesi olan Divriği Demir Madenlerini
de bünyesine alan ve Genel Müdürlük olarak faaliyet gösteren Karabük Demir
Çelik Fabrikaları bünyesinde deneyimli montaj elemanları yetiştirerek Türkiye’de
ağır sanayiinin kurulmasına ve 3. Demir Çelik Fabrikası olan iskenderun Demir
Çelik Fabrikasının kurulmasına da öncülük etmiştir.