Son aylarda dünyada yaşanan ekonomik krizin yavaş da olsa aşılmakta olduğunu
dile getiren iyimser yorumlar yapılmakta kriz sonrasında yaşanacak olası gelişmeler
üzerinde durulmaktadır. Genel beklenti 2010 yılında satışlarda artış yaşanması,
yatırım yapma konusunda bir hareketlenmenin başlaması yönünde ise de belirtilen
görüşler 2010 yılının bir geçiş yılı olacağı, iyileşmenin yavaş bir tempoda
gerçekleşeceği, pazarın asıl gelişmesinin 2011 yılında olabileceği yönündedir.

Kriz sonrasında birçok ülkede makina imalat sanayini bekleyen yeni gelişmeler
yanında bazı sorunların da ortaya çıkmasının söz konusu olduğu belirtilmektedir.
italyan Takım Tezgahı imalatçıları Birliği UCIMU’nun görüşleri şu şekildedir:

Avrupa’daki sanayicilerin kriz sonrası dönemde pazara sunacakları takım tezgahları,
 Asya ve muhtemelen Güney Amerika’da bu tür makinaları imal eden kuruluşların
sert rekabetleri ile karşı karşıya kalacaklardır.

Çözülmesi gereken sorun, Avrupa’daki birçok sanayicinin bugün hala imalatlarında
 kullandıkları demode tezgahları, ileri teknoloji düzeyinde, son jenerasyon
makinalarla değiştirmelerinin nasıl sağlanacağıdır. italya’da ve muhtemelen tüm
Avrupa ülkelerinde kullanılmakta olan tezgahları % 20’si 20 yıldan daha eskidir.
Bu tezgahlarla yapılan imalatta verimlilik düşüktür. Bakım onarıma harcanan zaman
artmakta, arıza nedeni ile imalatta duraklamalar olmaktadır. italyan federasyonu bu
tezgahların elimine edilerek, yerlerine yeni ve geliştirilmiş tezgahların
kullanılabilmesi için hükümetlerin yeni destekler sağlamasını önermektedir. Eğer bu
sağlanabilirse, Avrupa’daki makina imalatçılarının rekabet gücünü artırmaları daha
 kolay olacaktır. Rekabet gücünün artması, mevcut istihdamın korunmasının
ötesinde yeni istihdam sağlanmasına da olanak verecektir. Ayrıca, eski tezgahların
çevreye olumsuz etkilerinin (yüksek enerji sarfiyatı gibi) daha fazla olduğu da
dikkate alınmalıdır. Bu konuda alınabilecek vergisel ve diğer devlet destekleri,
hemen tümü ile KOBi yapısında olan makina imalatçılarının yaşamlarını
sürdürebilmeleri için de büyük önem taşımaktadır. UCIMU, bu gelişmenin
sağlanabilmesi ve hükümetlerin ikna edilebilmesi için sektör kuruluşlarının her
türlü imkanı kullanmalarını önermektedir.

 
AB üyesi ülkeler makinaların yenilenmesi, rekabet gücünün ve buna bağlı olarak
istihdamın artmasını sağlamak maksadı ile çeşitli önlemler almaktadırlar.

iTALYA italyan Hükümeti 26 Haziran 2009 tarihinde yayınladığı ve Tremonti-Ter
olarak isimlendirilen bir kararname ile, 01 Temmuz 2009-30 Haziran 2010 tarihleri
arasında sipariş edilen makina ve ekipman için geçerli olmak üzere, aşağıdaki
desteklerin uygulanmasına karar vermiştir:

•  Bu karar ile, ülke içinde imalat sanayiinin desteklenmesi ve makina ekipman yatırım
larının kolaylaştırılması hedeflemektedir,
•  Yatırımlarda kullanılacak tüm yeni makinaların (bilgisayar ve taşıtlar hariç)
bedelinin yarısı tahakkuk edecek vergiden düşülebilecektir.
•  Bu indirimin uygulanacağı makinalar, ilgili direktiflere (Makina, LVD, EMC…)
 uygun olması gerekmektedir,
•  indirimden yararlanan makinanın, 2011 vergi dönemi sonuna kadar 3. kişilere
satılmaması gerekmektedir, aksi halde sağlanan destek geri alınacaktır
•  indirimden yararlanmak için bu dönemde sipariş edilmiş olması yeterlidir, teslimat
bu dönemin dışında da olabilir.
•  Vergi indirimi 2010 vergi yılında başlayacaktır, dolayısıyla 2011 yılı vergisini
etkileyecektir, eğer bu dönemde bu indirimi karşılayacak bir kar oluşmamışsa,
indirim takip eden yıllarda da devam edecektir.

iSPANYA Hükümetin aldığı karar ile, Bask bölgesinde firmaların satın alıp
tesislerine kuracakları yeni makinaların bedelinin %30’u nakit sübvansiyon olarak
ödenecektir.

ABD Amerikan Hükümetinin önerisi ile kongrenin 2008 yılında kabul ettiği mevzuat,
 yeni iş alanlarının yaratılması ve imalat sanayinin desteklenmesini sağlamak için;
KOBi’lerin yeni makina ve ekipmanlarla 250.000 dolara kadar olan yatırımlarda,
sermaye harcamalarının %50’sinin başlangıçta amortismanlardan düşülmesine
imkan vermiştir. Alınan karar ile bu uygulama 2009 yılı sonuna kadar uzatılmıştı.
Şimdi, Başkan Obama’nın önerisi ile kongrenin bu uygulamayı 2010 yılını da
kapsayacak şekilde uzatılması beklenmektedir. Ayrıca, alınacak önlemler ile KOBi’leri
ağlanacaktır.

Türkiye’de durum

Avrupa’daki sektör kuruluşları, eski yıllarda imal edilmiş, demode, verimliliği düşük,
tolerans sınırları genişlemiş tezgahlarla imalat yaparak rekabet etme olanağının
kalmadığını vurgulamaktadır. Ülkemizde sanayicilerin kullandıkları ve 20 yaşından
yüksek tezgahların oranı Avrupa’dakinden çok daha yüksektir.

Üzülerek gözlemliyoruz ki, Dış Ticaret Müsteşarlığının kullanılmış makina ithalatında
yaş sınırlamasının kaldırmasından sonra ithal edilmeye başlanan makinalar
arasında 20 yaşını aşmış olan çok sayıda makina ve tezgah bulunmaktadır. Bunları
iyi irdelemeden satın alan, çoğu KOBi niteliğindeki kuruluşumuzun büyük hayal
kırıklığına uğramaları, bunlardan verim alamamaları kaçınılmaz bir son olacaktır.
Markası ve teknolojisi ile dünya pazarlarından önemli pay alan Avrupa firmaları
dahi bu tür tezgahların kaliteli imalat yapmak ve rekabet etmek için uygun
olmadığını belirtirken ülkemizde tam tersine bir yol izlenmesi dikkatle irdelenmesi,
hatta önlem alınması gereken bir gelişmedir.

                                                                                            Arslan SANIR
                                                                                               Koordinatör
                                                                                    Makina imalatçıları Birliği