2009 yılı, tüm sektörler gibi makina sektörü için de zor bir yıl olmuştur. Ülkemizin
daha önce yaşadığı ekonomik krizlerde yurt dışı pazarların uygun olması bu krizlerin
kısa sürede aşılmasını sağlamıştı. Ancak ihracat yaptığımız pazarlarda da yaşanan
önemli ölçüdeki daralma, bu kez geçmişte olduğu gibi sıkıntının kısa sürede
aşılmasına imkan vermemektedir.

2007 ve 2008 yılları tüm gelişmiş ülkelerde ekonominin hızlı büyüdüğü yıllar olmuş,
bu gelişme makina kullanan sanayicileri yeni yatırımlar ile imalat hacimlerini
artırmaya teşvik etmişti. 2008 sonunda başlayan kritik dönem 2009 yılında birçok
ülkede, birçok sanayi kolunda %30’ların üstünde bir imalat gerilemesine yol açmış,
bu durum fazla kapasitelerin ortaya çıkmasına neden olmuş, makina talebinde büyük
düşüşler yaşanmıştır. Gelişmiş ülkelerde ve özellikle firmalarımız için en önemli pazar
olan Avrupa’da, söz konusu fazla kapasitenin bir ölçüde kullanılmasına kadar yeni
yatırımlar yapılması kararları ertelenmektedir.

Yapılan incelemeler Çin, Hindistan dahil, bazı Asya ülkelerinin krizden pek fazla
etkilenmediklerini, hatta nispeten düşük oranlarda da olsa büyümelerini devam
ettirdiklerini göstermektedir. Benzer durum Güney Amerika ülkeleri için de geçerlidir.
Bu ülkelerin talepleri yanında, gelişmiş ülkeler hükümetlerinin yatırımları canlandırma
yönünde aldıkları önlemlerin etkisi ile 2010 yılı ikinci çeyreğinden sonra bazı olumlu
gelişmeler beklenmektedir. Bu yorumlara rağmen gelişmiş ülke sanayicileri 2010
yılının bir geçiş yılı olacağını, iyi yönde gelişmeler başlasa da çok büyük beklentiler
içinde olunmaması gerektiğini, bu yıl içinde 2007-2008 yılları düzeyine erişilmesinin
mümkün olmadığını düşünmektedirler.

Ülkemizin makina sanayine baktığımızda 2009’un gerçekten zor bir yıl olduğu
görülmektedir. TÜiK ön verilerine göre, yurt içi makina pazarı % 27 düzeyinde, buna
paralel olarak makina imalatımız da % 25 düzeyinde azalmıştır. Ancak, ihracat yapan
büyük ölçekli firmalarda kayıpların daha az olduğu, buna karşın genellikle iç pazara
yönelik çalışan, mali imkanları sınırlı olan KOBi ölçeğindeki birçok firmada bu kaybın
çok daha büyük boyutlarda olduğu anlaşılmaktadır. Tespitlerimize göre faaliyetini
büyük ölçüde daraltan hatta tümü ile durduran firmalar da bulunmaktadır.

2009 yılında makina ithalatının % 28 mertebesinde azalması da ilk kez yaşanmakta ve
bu durum ülkemizde makina kullanan sektörlerin yatırımların büyük ölçüde azaldığını
göstermektedir.

Krizin aşılması ve talep artışının başlamasından sonraki dönemin yeni zorluklar
getireceği de dikkate alınması gereken bir husustur. Düşük teknolojili, klasik
makinalarda Çin ve Hindistan gibi ülkelerin düşük fiyatları ile etkinliklerini artırmaları
beklenebilir. Bu nedenle, bir taraftan imal edilen makinaların geliştirilmesi, yeni
teknolojilerin uygulanması ve güvenilirliğinin artırılması çalışmaları yapılırken, aynı
zamanda değişen müşteri beklentileri dikkate alınmalı ve yeni modeller geliştirilmelidir.
Birçok ülke enerji tasarrufuna artan bir önem vermektedir. Bu nedenle imal edilecek
makinaların enerji tüketimini azaltıcı çalışmalara öncelik verilmelidir.

Takım tezgahı sektörü 2009 yılındaki olumsuzluklardan daha fazla etkilenmiştir.
Bilindiği gibi tüm gelişmiş ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de takım tezgahı
satışlarının yaklaşık %35’i otomotiv ve yan sanayie yöneliktir. Bu sektörde de aşırı
kapasiteler oluştuğu bilinmektedir ve kısa sürede önemli yatırımlar yapılması
beklenmemektedir.

TÜiK’den alınan rakamlar, tezgah ithalatının yaklaşık %54 oranında azaldığını
göstermektedir. Bazı imalatçı kuruluşlarımızın yeni pazarlara yönelmelerin etkisi ile
imalattaki azalmanın % 32 civarında olduğu hesaplanmaktadır. Tüm çabalara rağmen
geçtiğimiz yıl tezgah ihracatımız %30 kadar azalmıştır. Bu imalat konusunda da gene
iç pazara yönelik çalışan KOBi’lerin çok daha büyük oranda kayıpları olduğu
saptanmaktadır. Gerek ülkemizde, gerekse gelişmiş ülkelerde otomotiv sanayinde
2010 yılı ilk yarısı beklentilerinin iyimser olmaması, sıkıntının bu yılın ilk yarısında
da devam edeceğine işaret etmektedir.

YENi MAKiNA DiREKTiFi YÜRÜRLÜĞE GiRDi

Yeni Direktifin Uygulama Kılavuzu Ve Uygunluk Deklarasyonu
MiB Web Sitesinde Yer Almaktadır.

Yeni Makina Direktifi 29 Aralık 2009 tarihi itibariyle zorunlu uygulamaya girmiş
bulunmaktadır. Özellikle Avrupa Birliği ülkelerine ihracat yapan firmaların uyum
çalışmalarını tamamlamaları büyük önem taşımaktadır.

Yeni direktif ile ilgili olarak Avrupa Birliği Komisyonu tarafından bir uygulama
kılavuzu hazırlatılmıştır. Kılavuzda direktifin her maddesi hakkında açıklayıcı bilgiler
bulunmaktadır. Bu kılavuzun tam metni Birliğimizin web sayfasında yer almaktadır.

Ayrıca uygunluk deklarasyonunun hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken
hususlar da  Makina imalatçıları Birliğinin www.mib.org.tr web sayfasında
yayınlanmaktadır.

                                                                                                   Arslan SANIR
                                                                                                      Koordinatör
                                                                                           Makina imalatçıları Birliği