TÜiK verilerine göre 2010 yılının ikinci çeyreğinde makina imalatında olumlu bir
gelişme olduğu gözlenmektedir. 2009 yılı 3. çeyreğinde 108,1 olan imalat endeksi
(2005=100) 4. çeyrekte 114’e yükselmiş ise de 2010 yılının ilk çeyreğinde endeks
107’ye gerilemişti. 2010 yılı ikinci çeyreğinde ise bu değer 134 gibi beklenenden
iyi bir gelişme göstermiştir.

Sektörün ihracatı ise, Haziran ayında % 8,4 artarak 776.632 $ olmuş, 2010 yılı ilk
yarısında, 2009 yılının aynı dönemine göre ihracat artışı % 16,7 olurken değer
olarak da 4.406.104 $’a ulaşmıştır. Bu artışta firmaların geçmiş yılların alışılmış
pazarları yanında yeni pazarlara yönelmiş olmalarının önemli katkısı olmuştur.
Bu arada komşu ve yakın ülkelere olan ihracattaki artışın, AB ülkelerine olan
ihracattan daha fazla olduğu, bu arada, Irak, Mısır ve Rusya’da Türk makinasına
olan talebin de olumlu geliştiği gözlenmektedir.

Gerek imalatta, gerekse ihracatta gözlenen olumlu gelişmeler, sektördeki firmaların
genelinde sıkıntıların aşıldığı anlamına gelmemektedir. ihracat yapan, markaları ile
iç ve dış pazarlarda iyi bir yer edinmiş firmalar daha iyi bir konuma gelirken, küçük
ölçekli ve iç pazara yönelik faaliyet gösteren firmaların önemli bir kısmı halen
sıkıntılı dönemi aşamamış bulunmaktadırlar. Makina ithalat rakamları da iç pazarın
halen inişli çıkışlı gidişinin değişmediğine işaret etmektedir. 2010 yılı ilk aylarında
hızlı artış gösteren ithalatın Haziran ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre %2,9
oranında azalarak 1.747.328 $ olması iç talebin henüz sürekli bir artış temposuna
girmediğini göstermektedir. Ýthalatın 2008 yılı Haziran ayında 2.099.322 $ ve yılın
ilk yarısında 12.253.930 $ olduğu, 2010 yılı ilk 6 aylık ithalatın ise 9.343.296 $
dikkate alındığında iç pazarımızın henüz 2008 yılının büyük ölçüde gerisinde
olduğu görülmektedir.

Benzer olarak, ihracatımızda olumlu görüntüye rağmen 2008 yılı Haziran
ayındaki 971.114 $ olan ihracatın 2010 yılı aynı ayında 776.632 $ ve ilk yarı
toplam değerininde 5.523.691 $ yerine 4.150.103 $’a ancak erişmesi, iyi bir yıl
olan 2008’in oldukça gerisinde kalındığını göstermektedir.

AKYAPAK, BAYKAL, DURMAZLAR, ERMAKSAN ve ŞAHiNLER
TÜRKiYE TAKIM TEZGAHI iMALATININ %45’iNi GERÇEKLEŞTiRDi

Bursa Ticaret ve Sanayi Odası tarafından yayınlanan, Bursa’nın 250 Büyük
Firması listesinde 2009 yılında takım tezgahı imal eden MiB üyesi Akyapak
Makina San. Ve Tic. A.Ş., Baykal Makina San. Ve Tic. A.Ş., Durmazlar Makina
San. Ve Tic. A.Ş., Ermaksan Makina San. Ve Tic. Ltd.Şti ve Şahinler Makina
Endüstri A.Ş. yer aldı

Söz konusu 5 firma, Türkiye’de 2009 yılında 441.250.000 $’lık takım tezgahı
imalatının %45’ini (198.403.942 $) ve 357.797.833 $’lık ihracatın da %45,7’sini
(163.428.183 $) gerçekleştirmişlerdir. Bu kuruluşlar toplam imalatlarının %82,4’
ünü ihraç etmişlerdir. 2098 kişi istihdam eden 5 firmanın ortalama kişi başına
yarattıkları katma değer ise 27.679 $ olmuştur.

ViNÇ iMALAT SANAYii SEKTÖRÜMÜZ

Vinç sektörü ile ilgili yayınlarda yer alan, bilgiler arasında önemli farklılıklar
bulunmaktadır. Bunun nedeni vinç adı altında hangi makina gurubunun yer
aldığının tanımlanmamış olması, farklı raporların farklı gurupları kapsamakta
oluşudur. Bu yazıda 8426 GTÝP numaralı gurup değerlendirilmektedir.

Bilindiği gibi birçok ülkede makina sanayii için mühendislik sanayii tabiri
kullanılmaktadır. Vinç imalatı ise gerçek bir mühendislik sanayiidir.
Çoğunlukla hiçbir vinç, daha önce imal edilmiş olanlarla ile aynı değildir.
Dolayısıyla her seferinde yeni mühendislik hesaplarını gerektirmektedir.
Diğer yandan vinç kullanımı, yüksek risk taşımakta, en yüksek derecede
güvenlik gerektirmekte, yapılacak bir hesap hatası telafisi mümkün olmayan
sonuçlara yol açmaktadır. Ülkemizde bu tür imalata 1950’li yıllarda başlanmış
olması, o dönemde etkin çalışmalar yapan üstün yetenekli mühendisler
sayesinde mümkün olmuştur. Bundan 40 yıldan fazla bir süre önce
firmalarımızın imal ettiği vinçlerin hala birçok limanımızda kullanımda olması,
gerek imalatçıların gerekse mühendislerimizin gerçek bir başarısıdır.  Bu
vinçlerden en göz önünde olan örnekleri ise Haydarpaşa limanımızda
çalışmalarına devam etmektedir.

Son yıllarda ihracatta da ciddi adımlar atılmış olup, 2005 yılında 18.053.378 $’ı olan
ihracat, sektör bakımından zor bir yıl olan 2009 da artarak 53.335.077 $’a ulaşmıştır.
TÜiK verilerine göre 2009 yılında en çok ihracat yapılan 10 ülke 8426 gurubunun
tüm ihracatından % 64,71 pay almıştır (Suudi Arabistan, Fas, Rusya, Cezayir,
Mısır, Irak, Katar, Hollanda, Libya ve Azerbaycan) . ihracatımızda genellikle
komşu ve yakın ülkeler ön plandadır. Bu durumun nakliyenin pahalı olmasından
kaynaklandığı düşünülebilir. ithalatta ise Çin dışında önde gelen ülkeler
Avrupa’dadır.

ihracatta sağlanan önemli gelişmelere rağmen ithalat hala yüksek değerini
korumaktadır. Dolar kurunun olması gerekenin altında kalmasının ihracatı
zorlaştırırken, ithalatı teşvik ettiği görülmektedir. 2009 yılındaki 188.173.217 $’lık
ithalatın 30.020.754 $’lık kısmının (% 15,94) Çin’den gelmesi ise, bir tehlike sinyali
olarak algılanmalıdır. Çin’den yapılan ithalatın 2005 yılında 22.288 dolar, 2006
yılında 2.709.691 dolar, 2007 yılında, 8.239.770 $ ve 2008 yılında 17.615.062 $ 2009
yılında ise 30.020.754 $ olması ve katlanarak büyümesi dikkat çekmektedir.

ihracatımızda en önemli payı GTiP 842619 gantri vinçler, köprü vinçler, raylı
taşıyıcı vinçler gurubu almakta ve ihracatın %53’ü (28,3 milyon dolar) bu tip
vinçlerden oluşmaktadır. Bu gurubun ihracattaki payı 2007 yılında %35,9 ve 2008
yılında %35,3 idi. GTiP 642611 gurubunda bulunan gezer köprü vinçlerinin
ihracatı 2005 yılındaki 4,3 milyon dolardan 2008 yılında 12,7 milyon dolar değerine
kadar yükselmiş (yaklaşık üç kat atış), ancak 2009 yılında 9,9 milyon dolara
gerilemiştir. Buna rağmen en çok ihraç edilen vinçler gurubunda ikinci
pozisyonunu devam ettirmiştir (%18,5).

En çok ithal edilenler ise; %22,8 pay ile 842641 lastik tekerlekli, kendinden
hareketli vinçler ve %19,5 pay ile GTiP 242619 gantri vinçler, köprü vinçler, raylı
taşıyıcı vinçlerdir.

Yurt içi imalat konusunda sağlıklı verilere ulaşmak mümkün olamamaktadır. Bazı
yöntemlerle yapılan değerlendirmelerden, 2008 yılı yurt içi imalatının (GTiP 8426)
yaklaşık 410 milyon dolar ve 2009 yılı imalatının ise 305 milyon dolar olduğu
tahmin edilmektedir. Bu değerlendirmeye göre 2008 yılında yurt içi pazarın 620
milyon dolar olduğu söylenebilir.

 
                                                                                                         Arslan SANIR
                                                                                                            Koordinatör
                                                                                              Makina Ýmalatçıları Birliği