TÜiK verilerine göre makina sanayii sektöründe imalat endeksi 2009 yılı Ekim ayında
114,2’ye çıkarak 2008 yılının aynı ayındaki değerin üzerine çıkmış ve 2007 yılındaki
117,2 rakamına yaklaşmıştır. Daha önceki yıllarda endeks Kasım ayında bir sıçrama
yaparken bu yıl bu dönem Ekim ayına kaymıştır. Genel beklenti yılın son çeyreğinde
imalatta bir artış olacağı yönünde idi ise de son yayınlanan rakam beklentilerin biraz
üzerinde olmuştur. Kapasite kullanım oranı 2008 yılı Ekim ayında % 72 iken bu
değerin 2009 yılı Eylül ayında % 67,7 Ekim ayında ise az da olsa bir düşüşle % 67,2’ye
gerilemesi ve Kasım 2009’da ise % 68,2 olması, Ekim ayında imalattaki bu önemli
artışın açıklanmasını güçleştirmektedir. Ekim ayında makina ithalatının bir önceki yılın
aynı ayına göre % 9,4 azalmış olması, piyasadaki talepte bu artışa neden olacak
önemli bir değişim olmadığı izlenimini vermektedir. Ancak, Ekim ayında ihracatın
2009 yılı aynı ayına göre % 6,9 artmış olmasının imalatı biraz yukarı çekmiş olması
mümkündür.

Yılın ilk yarısında imalatın 2007 ve 2008 değerlerinin önemli ölçüde altında
seyretmesine karşın grafikte görüldüğü gibi 3. çeyrekte önceki yıllara ait değerlere
yaklaşmış olması, son çeyrek beklentilerinin daha olumluya dönüşmesine imkan
vermektedir. Bu iyimserliğe rağmen 2009 yılı genelinde imalatın % 15 oranında bir
azalma ile 17,3 milyar dolar olması beklenmektedir.

2009 yılında makina ihracatında % 25 oranında bir azalma olması beklentisinin daha
olumlu bir noktaya gelmesi ve söz konusu azalmanın % 20 olarak gerçekleşebileceği
anlaşılmaktadır. Buna karşın daha önce % 23 bir ithalat azalması tahmini de % 25-27
olarak revize edilmektedir.

AĞAÇ iŞLEME MAKiNALARI
Makina Ýmalatçıları Birliğini hazırladığı raporun özeti

Ülkemizde, ağaç işleme makinası konusunda küçüklü, büyüklü çok sayıda firma
bulunmaktadır. Son dönemde özellikle yatırımcıların daha bilinçli makina seçimi
yapmaları, rekabetin ve ekonomideki gelişmelerin etkisi ile bir eliminasyon olduğu
ve kuruluş sayısında bir azalma olduğu görülmektedir. Önümüzdeki yıllarda, tüm
makina imalatı sektöründe olduğu gibi, ağaç işleme makinası imalatı konusunda da
yenilikçiliğe önem vermeyen, müşteri beklentilerini dikkate alarak tasarımlarını
geliştirmeyen, yeni modelleri programa almayan, kalite ve servise ihmal eden bir
kısım firmaların daha bu imalat konusundan çekilmek zorunda kalmaları
beklenmektedir.

Kuruluşların hemen tümü aile işletmesi niteliğinde olup, önemli bir kısmının
istihdamı 20 kişiden azdır. Yapıları itibariyle tasarım geliştirme imkanları sınırlı
olduğundan ve bu maksada uygun mühendis istihdam etmediklerinden bu küçük
işletmelerin önemli bir kısmı uzun yıllar aynı yapıdaki makinanın imalatını devam
ettirmekte, nispeten düşük teknolojili, zaman zaman yeterli kalite düzeyinde
olmayan makina imalatını sürdürmeye çalışmaktadırlar. Nispeten düşük teknolojili
makinalarda son yıllarda Çin etkinliğini artırmakta ve bu tür makina imal edenlere
ciddi rakip olma durumuna gelmektedir.

Ağaç işleme makinası imalatçıları arasında, kaliteye ve yenilikçiliğe, müşteri
beklentilerini dikkate alarak tasarımlarını geliştirmeye önem veren firmalar da
bulunmakta ise de sayıları oldukça sınırlıdır. Bu kuruluşlar son yıllarda ihracata
da yönelmiş olup, komşu ve yakın ülkeler ile Doğu Avrupa ülkelerinde önemli
pazar payları elde etmişlerdir. Küçük işletmelerin banka kredisi kullanmak yerine
kendi imkanları ile yatırım yapmayı tercih etmeleri, bunun yanında artan rekabet
sonucu karların düşük kalması nedeni ile gelişmeleri zor ve yavaş olmaktadır.
Ağaç işleme konusunda yatırım yapan ve makina alan firmaların bir kısmının kalite
ve teknolojiye fazla önem vermemeleri, makina seçiminde fiyatı ilk tercih olarak
 kullanmaları, ülkemizde çok daha iyileri imal edilirken Çin makinalarını tercih
etmelerine neden olmaktadır.

2008 yılında ülkemizin ağaç işleme makinası ihracatının % 65,4’ü; Rusya, iran,
Bulgaristan, Romanya, Ukrayna, Irak, Libya, Azerbaycan, Beyaz Rusya ve
Gürcistan’a yöneliktir. Ýhracatta ilk 10 ülke ve yıllara göre değişim aşağıdaki
tabloda verilmektedir. Bu 10 ülkeye yapılan ihracatın artışı önemli bir boyuta
ulaşmıştır. Bu gurupta da en hızlı artışın Rusya Federasyonu, Ýran ve
Bulgaristan’da gerçekleştiği görülmektedir. Toplam ağaç işleme makinası
ihracatının 2004 yılındaki 18.924.647 $ değerinden dört yılda 3,7 kat artarak
69.200.591 $ düzeyine erişmesi, bu arada yukarıdaki tabloda yer alan ilk 10 ülkeye
olan ihracatın 4,5 kat artması ise önemli bir başarıya işaret etmektedir. Bu başarı,
sadece uygun fiyat verilmesi ile değil, kaliteye, yenilikçiliğe ve pazarlamaya
verilen önem ile sağlanmıştır.

      Ülke                2004               2005                2006               2007               2008
Rusya Feder.   2.683.562      4.186.358      7.092.271     10.526.788     13.754.048
iran                   1.050.536      1.751.993      3.050.759       4.750.474        8.785.781
Bulgaristan       2.341.268     2.761.365      5.386.210        7.973.494       7.722.456
Romanya          1.354.260     1.540.732      2.656.180        4.607.860       3.511.236
Ukrayna                893.087      1.432.666     3.330.651        3.900.799       2.611.635
Irak                        586.725      1.164.412     1.289.371        1.336.901       2.060.139
Libya                     142.400          401.516       719.306            620.792       1. 846.312
Azerbaycan          397.445          810.418        962.428        1.343.999       1.779.011
Beyaz Rusya       331.287          499.179         820.708       1.248.823        1.632.321
Gürcistan             406.651          585.225         755.217       1.359.490        1.524.219
TOPLAM        10.187.221     15.133.864    26.063.101     37.669.420      45.227.158
Artış   %                                         % 42,98        % 72,22           % 44,53            % 20,01

2008 yılında ithalatta ilk 10 ülke ve yıllara göre değişim ise:

Ülke                 2004               2005                 2006                2007                  2008
Almanya     29.307.756     32.125.422     71.500.317    73.098.865     109.802.423
italya          10.106.170     17.707.328     21.040.211    22.186.305       23.318.455
Çin                    719.901       2.138.713        2.013.454      3.229.707         4.983.192
isviçre             693.425       5.683.009            212.854      3.850.307         4.218.593
Avusturya     2.021.392       2.683.689        5.714.734       4.803.773          3.854.564
Japonya          464.967           531.553           717.470       2.286.497          2.359.433
Tayvan         1.944.391        2.104.629       1.747.291        2.989.601          2.317.528
ABD                 726.346        1.762.617          990.868        1.394.776          1.501.472
ispanya         507.105           323.090          245.017            432.738          1.371.311
ingiltere         236.728           841.931            54.108           185.932              963.102
TOPLAM   46.728.182      65.901.981   104.236.324    114.458.501    154.690.073

ithalat pazarında Almanya’nın önemli bir hakimiyeti bulunmaktadır. Çin’den
yapılan ithalatın toplam ithalat içindeki payı küçük olmakla birlikte artış temposu
dikkat çekicidir.

ihracatımızda en büyük payı % 37,7 ile ağaç testerelerinin aldığı, bunu % 25,7 ile
planya, freze benzeri makinaların izlediği görülmektedir. Bu iki tür makinalar
ihracatımızın % 63’ünü oluşturmaktadır. ithalatta ise 846510 başlığı altındaki çok
fonksiyonlu makinaların % 25,4 ile ilk sırada bulunduğu, bunları % 18,5 ile
bükme ve birleştirme makinalarının izlediği görülmektedir.

2009 yılı ilk 6 ayında ise, gerek ihracat, gerekse ithalatta önemli düşüşler olduğu
görülmektedir. 2008 yılı ilk 6 ayında 48.318.121 $ olan ihracat, 2009 ilk 6 ayı
sonunda 24.907.591 dolara inmiştir. Aynı şekilde 2008 ilk 6 ayında 80.174.258 $
olan ithalat 2009 yılı aynı döneminde 50.289.534 dolara gerilemiştir. ihracattaki
gerileme, 2008 yılı 2. altı aylık döneminde başlamıştır. 2008 yılı ilk yarısında
48.318.121 $ olan değer aynı yılın 2. yarısında 20.882.470 $ olarak gerçekleşmiştir.

Ülkemizde ağaç işleme makinaları imalat rakamları için hiçbir kaynak
bulunamamıştır. Bazı verilerden hareketle 2008 yılında bu tür makina imalatının
384 milyon dolar civarında olduğu tahmin edilmektedir.

Not: Detaylı rapor, MiB üyelerine gönderilmiştir.

                        Arslan SANIR
                          Koordinatör
                Makina imalatçıları Birliği